OPIŠ BRÉF til Forseta Ķslands,

OPIŠ BRÉF

Forseti Ķslands,

Hr. Gušni Th. Jóhannesson.

Reykjavķk 24. febrśar 2017

ERINDI: Varšar meint vanhęfi 38 žingmanna til aš skipa sęti į löggjafaržingi Ķslensku žjóšarinnar, meš hlišsjón af žeirri vanžekkingu į stjórnskipan lands okkar sem birtist ķ atkvęšagreišslu žeirra į Alžingi, um vinnubrögš Kjararįšs.

Deilur ķ žjóšfélaginu um heimildir Alžingis til framsals į valdi sķnu til einstaklinga og lķtilla hópa utan višurkennds stjórnkerfis landsins, hafa žvķ mišur fariš ört vaxandi į undanförnum įrum, jafnvel įratugum. Sś deila sem varš kveikjan aš žessum skrifum er deilan um įkvaršanir svonefnds Kjararįšs, sem sagt er aš eigi aš starfa į grundvelli laga nr. 47/2006. En ķ 1. gr. nefndra laga er fjallaš um mikilvęgustu verkefni kjararįšs. Žar segir eftirfarandi:

„Verkefni kjararįšs er aš įkveša laun og starfskjör žjóškjörinna manna, dómara, rįšherra, rįšuneytisstjóra og skrifstofustjóra ķ Stjórnarrįši Ķslands, forstöšumanna rķkisstofnana og annarra rķkisstarfsmanna sem svo er hįttaš um aš žau geta ekki rįšist meš samningum į venjulegan hįtt vegna ešlis starfanna eša samningsstöšu.“

Kjararįš sem žarna um ręšir er skipaš 5 mönnum. Žrķr žeirra skulu kosnir af Alžingi, einn skipašur af Hęstarétti og sį fimmti skipašur af žeim: „[rįšherra er fer meš starfsmannamįl rķkisins]“.

Žegar litiš er til žessa fyrirkomulags og žaš boriš saman viš hlutleysisreglu stjórnarskrįr okkar, veršur ekki betur séš en aš į įrinu 2006, hafi Alžingi landsins viš setningu žessara laga um kjararįš, gert sig sekt um mjög alvarlegt brot į stjórnarskrį landsins į fleiri en einn veg. Lķtum į nokkur atriši.

Gera veršur rįš fyrir aš žaš fólk sem sękist eftir žingsęti į löggjafaržingi žjóšarinnar, hafi tiltekna grundvallaržekkingu į stjórnskipan og stjórnarskrį landsins. Aš žetta fólk viti einnig aš Alžingi geti ekki meš heišarlegu móti sett lög žar sem žingmenn sjįlfir afsali skyldu sinni til aš verša sjįlfir aš taka įkvaršanir um aukningu žjóšarśtgjalda, ķ hvaša formi sem žau śtgjöld kunna aš vera. Allar įkvaršanir Alžingis til myndunar einskonar śrskuršarhópa, til réttarfarslegra įkvaršana um mįlefni eigin rįšherra eša rįšuneytis, geta aldrei nįša lengra en vera hópar sem leggi fram tillögur til nišurstöšu mįls, sem sķšan žurfi stašfestingu Alžingis eša višurkenndra dómstóla.

Lagasamžykktir Alžingis handa tilgreindum ašilum til śrskuršar ķ deilum almennings viš rįšherra, rįšuneyti eša undirstofnun rįšuneytis, getur aldrei fullnęgt hlutleysis eša įkvęšum stjórnarskrįr og stjórnskipunar okkar um óhlutdręgni. Sama į einnig viš um lögskipašan hóp er hafi žann megintilgang aš įkvarša aukningu śtgjalda rķkissjóšs, įn įkvöršunar Alžingis. Ķ stjórnarskrį okkar eru skżr įkvęši um aš ENGA greišslu megi greiša śr rķkissjóši eša śtgjöld rķkissjóšs auka, nema slķkt hafi įšur veriš samžykkt į Alžingi.

Žessu til višbótar, veršur žaš aš teljast afar alvarleg ašför aš žvķ réttarrķki sem hér į aš vera til stašar, žegar Alžingi beitir sér fyrir samžęttingu hagsmuna allra valdamestu og stęrstu ašila stjórnskipunar og réttarfars. Meš lagasetningu stillir Alžingi öllum žessum ašilum undir eitt sameiginlegt sjónarmiš, um verndun eigin hagsmuna. En Alžingi gętir žess ekki aš meš samžęttingu hagsmuna allra žessara valdamestu og stęrstu ašila stjórnkerfis okkar, lokar Alžingi um leiš öllum kęruleišum allra stéttarfélaga, fyrirtękja og einstaklinga ķ landinu, til mótmęla gegn įkvöršun žeirra 5 einstaklinga sem Alžingi felur śrskuršarvald Kjararįšs.

Įn framsalsheimilda į fjįrreišuvaldi rķkisjóšs, felur Alžingi tilteknum settum rįšherra og skipušum dómurum ĘŠSTA dómsstigs žjóšarinnar aš vera samįbyrg Alžingi viš skipun žessara 5 einstaklinga, til ólögmętrar įkvöršunar um launakjör og önnur starfskjör löggjafarvaldsins, auk allra helstu framkvęmdaašila framkvęmdavaldsins, įsamt öllum dómurum landsins bęši ķ héršašsdómi og Hęstarétti. Hvergi er finnanlegur ķ landinu til žess bęr ašili aš geta haft lögsögu yfir žeirri ógnarsamstöšu sem Alžingi hefur mótaš žarna, žvert gegn įkvęšum stjórnarskrįr landsins.

Einnig er hęgt aš vķsa til fjölda atriša ķ framangreindum lögum sem benda meš svo afgerandi hętti til žess aš annaš hvort hafi žingmenn ekki lesiš yfir žann texta sem žeim var ętlaš aš samžykkja sem lög landsins, eša žeir hafi ekki nęga žekkingu į stjórnskipunarreglum og lögum til aš gegna störfum Alžingismanns į löggjafaržingi landsins. Hvort atrišiš į viš ķ žessu efni ętla ég ekki aš fullyrša en žó veršugt verkefni til rannsóknar, til aš fyrirbyggja śtskśfun réttlįtrar mįlsmešferšar.

Hér aš framan er vķsaš til 1. gr. laga um Kjararįš. Ķ 3. mgr. 2. gr. segir einnig svo:

„Kjararįš kżs formann og varaformann śr hópi ašalmanna og setur sér sjįlft starfsreglur.“

Er sį möguleiki fyrir hendi aš kjörnir Alžingismenn telji sér heimilt aš framselja meš svo opnum hętti vald sitt yfir fjįrreišum rķkisins, aš žeir geti veitt FIMM MANNA HÓPI, fullt sjįlfdęmi um žaš hvaša starfsreglur žeir setji sjįlfum sér? Lķtum nęst į hvaš segir ķ 4. gr. laganna um Kjararįš. Žar segir:

„4. gr. Kjararįš skipaš žremur mönnum įkvešur laun og starfskjör rķkisstarfsmanna sem ekki falla undir 3. gr. og svo er hįttaš um aš laun žeirra og starfskjör geta ekki rįšist meš samningum į venjulegan hįtt vegna ešlis starfanna eša samningsstöšu, sbr. 1. gr. Žetta įkvęši į ekki viš um lögreglumenn, tollverši og fangaverši, sbr. 39. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna rķkisins.“

Žarna er enn eitt ólögmęta framsal Alžingis į valdi sķnu og skyldu. Og nś er žaš einungis til žriggja einstaklinga. Heimild Alžingis til framsals valdsskyldna sinna er aš finna ķ stjórnarskrį landsins. Varšandi įkvöršun rķkisśtgjalda er sś skylda ófrįvķkjanleg, aš enginn annar en Alžingi geti įkvaršaš rķkisśtgjöld.  

Lķtum žį į žaš sem sagt er ķ 5. gr. laga um Kjararįš. Žar segir svo:

„5. gr. Fullskipaš kjararįš sker śr um žaš til hverra įkvöršun launa og starfskjara skv. 4. gr. skuli nį ķ nįnari atrišum en žar greinir.“

 Ekki er enn fariš, ķ lögum um Kjararįš, aš fį žvķ rįši neitt ŚRSKURŠARVALD. Śrskuršarvald er ķ raun dómsvald. Engum Kjararįšsmanni er gert aš uppfylla skilyrši til embęttis hérašsdómara. Af žeirri įstęšu, įsamt öllum öšrum įstęšunum, er meš öllu śtilokaš aš kjararįš geti haft śrskuršarvald.

En ķ upphafi 6. gr. laganna um Kjararįš segir:

„6. gr. Kjararįš aflar sér af sjįlfsdįšum naušsynlegra gagna og upplżsinga“

Enn į nż framselur Alžingi 5 manna hópi vald sitt til verndunar lögskipašra mannréttinda. Žarna segir aš Kjararįš af sjįlfsdįšum įkveši hvaša ašferšum žaš beiti. Enn kemur ķ ljós aš žeir sem sömdu lagatextann fyrir lögin um kjararįš, viršast hafa veriš ókunnir įkvęšum stjórnarskrįr um hlutlausa og óhlutdręga mįlsmešferš, žvķ textahöfundar telja kjararįš: „getur og heimilaš mįlsašilum aš reifa mįl sitt fyrir rįšinu.“ Ekki er žetta nś beinlķnis ķ anda stjórnarskrįr okkar.

En ķ lok 8. gr. laga um Kjararįš segir svo:

„Viš įkvöršun launakjara skv. 4. gr. skal kjararįš sérstaklega gęta samręmis milli žeirra og žeirra kjara hjį rķkinu sem greidd eru į grundvelli kjarasamninga annars vegar og įkvaršana kjararįšs skv. 3. gr. hins vegar.

Kjararįš skal ętķš taka tillit til almennrar žróunar kjaramįla į vinnumarkaši.“

Varla fer į milli mįla aš Kjararįš hefur algjörlega litiš framhjį žessu įkvęši ķ lögum um rįšiš aš undanförnu en tališ sig hafa sjįlfdęmi, eins og vķša mį merkja ķ lögunum og einnig hefur veriš vakin athygli į hér.

Ķ 10. gr. laga um kjararįš er žessum 5 einstaklingum enn fališ fullt sjįlfdęmi um hvort og žį meš hvaša hętti žeir bregšist viš. Ķ upphafi 10. gr. lagana segir svo:

  1. „gr. Kjararįš skal taka mįl til mešferšar žegar žvķ žykir žurfa og ętķš ef oršiš hafa verulegar breytingar į žeim launum ķ žjóšfélaginu sem höfš skulu til višmišunar samkvęmt lögum žessum eša į störfum žeirra sem śrskuršarvald žess tekur til

Enn viršist sjįlfdęmiš augljóst. Žarna er talaš um verulegar breytingar en ekkert um žaš getiš hver eigi aš meta žęr breytingar. Og enn er sorglegt aš sjį ķ lögum sem ekki fela ķ sér neitt śrskuršarvald og engum nefndarmanni sé įskiliš aš hafa menntun né réttindi til aš fella śrskurš, žį skuli enn vera lögš įhersla į śrskuršarvald žessarar nefndar.

Enn fremur segir eftirfarandi ķ 10. gr. laganna:

„Eigi sjaldnar en įrlega skal kjararįš meta hvort tilefni sé til breytinga į starfskjörum sem žaš įkvešur. Kjararįš getur žó įkvešiš stefnumarkandi įkvaršanir um innbyršis launahlutföll og heildarstarfskjör į įkvöršunarsviši rįšsins séu teknar sjaldnar, allt aš fjórša hvert įr.“

Dįlķtiš er žaš merkilegt sem žarna er sagt, ķ ljósi žess aš ķ lok 8. gr. er sagt aš „Kjararįš skal ętķš taka tillit til almennrar žróunar kjaramįla į vinnumarkaši.“ Žetta viršist falla illa aš žvķ sem žarna er sagt um aš kjararįš geti tekiš stefnumarkandi įkvaršanir um innbyršis launahlutföll og heildarstarfskjör, įn žess aš taka tillit til žess sem segir ķ lok 8. gr. um aš Kjararįš skuli ętķš taka tillit til almennrar žróunar kjaramįla į vinnumarkaši.

Ķ handbók Stjórnarrįšsins um textagerš lagafrumvarpa, er tekiš fram aš lagatextinn skuli vera skżr og gefa skżra mynd af žvķ sem lögin eiga aš boša. Greinilega er langur vegur frį žvķ aš lögin um kjararįš falli ķ slķka flokkun. Sżnt hefur veriš fram į aš kjararįši viršist ekki hafa veriš fęršar neinar skżrar reglur til aš starfa eftir, žvķ ķ mjög mörgum lagagreinum segir aš kjararįš móti og įkveši sjįlft hvernig žaš vinnur.   Hér ķ lokin skal enn hnykkt į žvķ greinilega heimildarlausa oršatiltęki ķ lagatextanum aš kjararįš hafi vald eša heimild til AŠ FELLA ŚRSKURŠI.

„Kjararįš skal birta įkvaršanir sķnar og śrskurši og įstęšur fyrir žeim opinberlega meš skipulegum og ašgengilegum hętti.“

„Įkvöršunum og śrskuršum kjararįšs veršur ekki skotiš til annars stjórnvalds.“

Margķtekaš hefur veriš bent į žaš ķ žessari umfjöllun um įbyrgšarlaus og óvönduš vinnubrögš Alžingis ķ sambandi viš setningu laga um kjaradóm, nr. 47/2006. Af žvķ sem hér hefur veriš rakiš er augljóst aš ENGINN meintur śrskuršur kjaradóms getur haft réttarfarsleg įhrif eša žżšingu af žeim įstęšum sem aš framan eru raktar.

Hr. Forseti.

Eigi sį möguleiki aš vera raunhęfur, aš nślifandi fólk į besta aldri, geti vęnst žess aš samfélagi okkar verši siglt śt śr margra įra viršingarleysi Alžingis gagnvart stjórnarskrį landsins, mannviršingu og heišarleika, veršur žjóšin aš eiga trausta fótfestu ķ embętti Forseta Ķslands. Samtvinnun allra framangreindra valdaafla ķ žjóšfélaginu ķ eina hagsmunablokk launa og starfskjara, hefur um margra įra skeiš birst žjóšinni ķ illskiljanlegum verndardómum réttarkerfis okkar yfir marghįttušum ógęfuverkum sem framin hafa veriš į Alžingi.

Viršingarfyllst

Gušbjörn Jónsson

Ps: Afri af bréfi žessu veršur sent til (ÖSE), Öryggis og Samvinnustofnunar Evrópu. 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Guðbjörn Jónsson
Guðbjörn Jónsson
F.v. ráðgjafi

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (22.11.): 9
  • Sl. sólarhring: 9
  • Sl. viku: 29
  • Frį upphafi: 150378

Annaš

  • Innlit ķ dag: 8
  • Innlit sl. viku: 26
  • Gestir ķ dag: 8
  • IP-tölur ķ dag: 6

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Nóv. 2017
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband